رودکی

(1 رودك) ابوعبداللَّه جعفر بن محمد بن حكیم بن عبدالرحمن بن آدم، استاد شاعران آغاز قرن چهارم ه. (و. قریه بنج از قراى رودك سمرقند اواسط قر. سوم ه.- ف. بنج 329 ه.ق.) وى از كودكى نابینا بود و به قولى بعدها او را كور كردند. رودكى به سبب تقرب به امیر نصر سامانى و صلات و جوایز او و وزیران و رجال دربارش ثروت و مكنت فراوان تحصیل كرد. از ابیات و قطعات و قصاید و غزلهاى معدودى كه از رودكى باقى مانده به نیكى مى‏توان دریافت كه این شاعر در فنون مختلف شعر استاد و ماهر بود و سخنان وى در قوت تشبیه و نزدیكى معانى به طبیعت و وصف كم نظیر است و متانت و انسجام خاص در سخن او مشهود است. روح طرب و شادى از اشعار او آشكار است. مهمترین اثر رودكى كلیله و دمنه (ه.م.) منظوم است، دیگر یك مثنوى به بحر متقارب (فعولن فعولن فعولن فعول.) و یك مثنوى به بحر خفیف (فاعلاتن مفاعلن فعلن) و یك مثنوى به بحر هزج مسدس (مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل.) و یك مثنوى دیگر به بحر سریع (مفتعلن مفتعلن فاعلات) است، و به جز این مثنویها انواع شعر از قبیل قصیده و قطعه و غزل و رباعى در موضوعات دیگر داشته كه از آنها اندكى به ما رسیده است. (وف 329 ق)، شاعر. مشهور به سلطان شاعران، استاد شاعران و آدم‏الشعراء. در قریه بنج از توابع رودك سمرقند متولد شد. بیشتر مورخان معتقدند كه كور مادرزاد بود و در هشت سالگى قرآن را حفظ كرد و قراآت مختلف را آموخت. ابوعبداللَّه در موسیقى ماهر بود و از صداى خوش بهره‏مند. وى نخستین بار به شعر فارسى ضبط و قاعده‏ى معین داد و آن را در موضوعات مختلفى از قبیل داستان و غزل و مدح و وعظ و رثاء و جز آن به كار برد. رودكى شاعر دربار سامانیان بود و اختصاص او به دربار نصر بن احمد بود و دیگر درباریان را نیز مدح گفت. وى در زادگاه خود درگذشت. آثار وى: «دیوان» اشعار؛ «كلیله و دمنه» منظوم و مثنوى‏هاى دیگر. امروز از اشعار رودكى كه بالغ بر صد هزار بیت بوده است بیش از هزار و اندى بیت بیشتر در دست نیست.[1]

رودکی

تازه های مشاهیر

بیشترین بازدید هفته